११ वा भारत आंतरराष्ट्रीय विज्ञान महोत्सव (IISF) 2025 — पंचकुला : India’s Largest Science Outreach Festival
-
कार्यक्रम: ११ वा IISF 2025
-
स्थळ: पंचकुला, हरियाणा
-
तारीख: ६–९ डिसेंबर 2025
-
थीम: “विज्ञान से समृद्धी: आत्मनिर्भर भारतासाठी”
-
सहभागी: 40,000+
-
तांत्रिक सत्रे: 150+
थीम व उद्दिष्टे
-
विज्ञानाद्वारे समृद्धी व आत्मनिर्भर भारत हे केंद्रस्थानी.
-
विज्ञान व नवोन्मेष हे स्वावलंबनाचे चालक म्हणून प्रोत्साहन.
-
पारंपरिक ज्ञान प्रणाली + आधुनिक विज्ञान यांचे एकत्रीकरण.
-
वैज्ञानिक दृष्टिकोन व STEM प्रबोधन जनतेमध्ये वाढवणे.
प्रमुख लक्ष केंद्रित क्षेत्रे (5 व्यापक क्षेत्रे)
-
पर्यावरणशास्त्र आणि हिमालयीन विज्ञान: पर्यावरण संवर्धन, शाश्वत विकास.
-
समाज व शिक्षणासाठी विज्ञान: समुदाय सहभाग, STEM शिक्षण.
-
तंत्रज्ञानाद्वारे स्वावलंबन: स्टार्टअप्स, स्थानिक उद्योग, नवोन्मेष.
-
जैवतंत्रज्ञान व जैव-अर्थव्यवस्था: जीवन विज्ञान, शाश्वत संसाधने.
-
पारंपारिक ज्ञान + आधुनिक संशोधन: वारसा ज्ञान आणि cutting-edge science.
महत्वाचे तांत्रिक विषय (150+ सत्रे)
-
कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI), कृत्रिम सामान्य बुद्धिमत्ता (AGI)
-
क्वांटम तंत्रज्ञान व अवकाश विज्ञान
-
जनुक संपादन (Gene Editing)
-
हवामान विज्ञान
-
प्रगत पदार्थ (Advanced Materials)
-
कृषी-तंत्रज्ञान (Agri-tech)
सहभागाचे स्वरूप
-
शास्त्रज्ञ, संशोधक
-
स्टार्टअप्स व उद्योग नेते
-
विद्यार्थी (School/College)
-
महिला शास्त्रज्ञ, शिक्षक
-
धोरणकर्ते, समुदाय नवोन्मेषक
आयोजक संस्था
-
पृथ्वी विज्ञान मंत्रालय – मुख्य नेतृत्व
-
IITM पुणे – समन्वय
-
सहकार्य करणाऱ्या संस्था:
-
DST (विज्ञान व तंत्रज्ञान विभाग)
-
DBT (जैवतंत्रज्ञान विभाग)
-
CSIR
-
अंतराळ विभाग
-
अणुऊर्जा विभाग
-
-
आउटरीच पार्टनर: विज्ञान भारती
IISF 2025 चे महत्व (UPSC-पक्षी मुद्दे)
-
भारताच्या विज्ञान-आधारित विकास मॉडेलला बळकटी.
-
तरुण नवोन्मेषकांना व विद्यार्थ्यांना प्रेरणा.
-
विज्ञान–समाज दुवा मजबूत करणे.
-
AI, बायोटेक, क्वांटम यांसारख्या अग्रगण्य तंत्रज्ञानातील प्रगतीचे प्रदर्शन.
-
NEP 2020 मधील वैज्ञानिक विचारसरणीचे वर्गखोल्यांमध्ये एकत्रीकरण यास समर्थन.
UPSC साठी अतिमहत्त्वाचे तथ्य : India’s Largest Science Outreach Festival
-
११ वा IISF – पंचकुला, हरियाणा (2025)
-
थीम – विज्ञान से समृद्धी: आत्मनिर्भर भारतासाठी
-
2015 मध्ये स्थापना – भारतातील सर्वात मोठा Science Outreach Event
-
40,000+ सहभागी, 150+ सत्रे
-
आयोजक प्रमुख मंत्रालय – पृथ्वी विज्ञान मंत्रालय
