भारतीय रेल्वेचा हरित ऊर्जा व पायाभूत सुविधा विकासातील नवा टप्पा

भारतीय रेल्वेने शाश्वत वाहतूक आणि हरित ऊर्जा वापर वाढवण्यासाठी मोठी पावले उचलली आहेत. Indian Railways Removable Solar Panel System

 वाराणसीत पहिली काढता येण्याजोगी सौर पॅनेल प्रणाली

• १९ ऑगस्ट २०२५ रोजी, वाराणसीतील बनारस लोकोमोटिव्ह वर्क्स (BLW) येथे रेल्वे ट्रॅकच्या मधोमध भारतातील पहिली काढता येण्याजोगी सौर पॅनेल प्रणाली सुरू करण्यात आली.

• ही प्रणाली ७० मीटर लांबीच्या ट्रॅकवर बसवली असून त्यात २८ सौर पॅनेल आहेत.

• यामुळे प्रति तास १५ किलोवॅट वीज निर्माण होईल.

• विशेष म्हणजे ही पॅनेल्स काढता येण्याजोगी असल्याने देखभाल करताना रेल्वेच्या कामकाजात अडथळा येणार नाही.

• हा उपक्रम रेल्वेच्या कार्बन न्यूट्रॅलिटी व अक्षय ऊर्जा स्वीकारण्याच्या उद्दिष्टांना पूरक ठरेल.

 गुजरातमध्ये मीठ वाहतुकीसाठी नवा मार्ग

• १० ऑगस्ट २०२५ रोजी, गुजरातमधील सनोसरा (भुज-नालिया विभाग) येथून पहिला औद्योगिक मीठाने भरलेला रेक दहेज येथे रवाना झाला.

• एकूण ३,८५१ टन मीठ ६७३ किमी अंतरावर नेण्यात आले.

• यामुळे रेल्वेला सुमारे ₹३१.६९ लाख कमाई झाली.

• हा नवा कॉरिडॉर गुजरातमधील मीठ उद्योगासाठी मोठा फायदा देणार असून प्रादेशिक व्यापार आणि उद्योगाला गती देईल.

 मध्य प्रदेशात अत्याधुनिक विद्युतीकरण

• पश्चिम रेल्वेने रतलाम विभागातील नागदा-खाचरोड विभागात भारतातील पहिली २×२५ केव्ही इलेक्ट्रिक ट्रॅक्शन प्रणाली यशस्वीरीत्या कार्यान्वित केली आहे.

• यात दोन १०० एमव्हीए स्कॉट-कनेक्टेड पॉवर ट्रान्सफॉर्मर वापरण्यात आले आहेत.

• यामुळे विद्युत पुरवठा कार्यक्षम होईल, ट्रान्समिशन नुकसान कमी होईल आणि उच्च-भार असलेल्या कॉरिडॉरमध्ये ऊर्जा कार्यक्षमता वाढेल.

• हे तंत्रज्ञान भारतात पहिल्यांदाच वापरण्यात आले असून ते पुढील पिढीच्या रेल्वे विद्युतीकरणासाठी महत्त्वाचे मानले जात आहे.

सारांश : Indian Railways Removable Solar Panel System

भारतीय रेल्वे सध्या तीन महत्त्वाच्या क्षेत्रात प्रगती करत आहे —

1. नवीन आणि पर्यावरणपूरक ऊर्जा (सौर प्रकल्प BLW, वाराणसी)

2. मालवाहतुकीत नवे मार्ग (सनोसरा-दहेज मीठ वाहतूक)

3. आधुनिक विद्युतीकरण (नागदा-खाचरोड विभागातील 2×25 केव्ही ट्रॅक्शन सिस्टम)

यामुळे रेल्वेचा पर्यावरणपूरक, कार्यक्षम आणि किफायतशीर प्रवास व मालवाहतूक दिशेने वेगाने प्रवास सुरू आहे .