गगनयान व आर्टेमिस-II (2026) : Future human spaceflight technology testing
- 2026 मध्ये भारत व अमेरिका महत्त्वाच्या मानवी अंतराळ मोहिमा राबवत आहेत.
- भारतीय अंतराळ संशोधन संस्था (ISRO) → गगनयान G1 (क्रू नसलेला)
- नॅशनल एरोनॉटिक्स अँड स्पेस अॅडमिनिस्ट्रेशन (NASA) → Artemis II
- उद्देश: भविष्यातील मानवी व खोल-अंतराळ मोहिमांसाठी तंत्रज्ञान चाचणी
🚀 गगनयान मिशन (भारत)
- उद्दिष्ट: भारताची स्वदेशी मानवी अंतराळ उड्डाण क्षमता स्थापित करणे.
- G1 मिशन:
- प्रकार: पहिले क्रू-नसलेले कक्षीय चाचणी अभियान
- वेळ: मार्च 2026 (तात्पुरते)
- प्रक्षेपण वाहन: LVM3 (गगनयान-Mk3) — Human-rated
- मुख्य चाचण्या:
- Life Support Systems
- Crew Module Safety
- Communication Systems
- Re-entry प्रक्रिया
- Sea Recovery Mechanism
- महत्त्व: यशस्वी झाल्यास भारत मानवी अंतराळ क्षमता असलेल्या निवडक राष्ट्रांत सामील.
🤖 व्योमित्र (Humanoid Robot)
- भूमिका: अंतराळवीरांच्या वर्तन व जैविक प्रतिक्रियांचे अनुकरण
- उपयोग: क्रू मिशनपूर्व सुरक्षा व प्रणालींची वैधता तपासणी
🌕 आर्टेमिस-II मिशन (अमेरिका)
- लॉन्च: 5 फेब्रुवारी 2026 पूर्वी नाही
- क्रू: 4 अंतराळवीर
- यान व रॉकेट:
- Orion spacecraft
- Space Launch System (SLS)
- ऐतिहासिक महत्त्व:
- Apollo 17 (1972) नंतर
- Low Earth Orbit पलीकडे जाणारे पहिले मानवी मिशन
- मिशन कालावधी: ~10 दिवस (चंद्राभोवती)
- प्रवास अंतर: > 5,000 Nautical Miles — आतापर्यंतचा सर्वात लांब मानवी प्रवास
प्रमुख उद्दिष्टे
- Deep Space Navigation
- Radiation Protection
- Long-duration Life Support
- Mission Operations Validation
- Future Missions: Moon Landing (Artemis-III) व Mars Missions साठी अग्रदूत
🌍 जागतिक अवकाश संशोधनातील महत्त्व
- बहुध्रुवीय अवकाश युगाची सुरुवात
- भारत: Low Earth Orbit (LEO) मध्ये क्षमता मजबूत
- अमेरिका: International Partnerships सह Deep Space Leadership
- दीर्घकालीन परिणाम:
- Space Stations
- Private Space Missions
- Lunar Bases
- Interplanetary Travel
🧾 एकदृष्टी सारांश (Prelims Ready) : Future human spaceflight technology testing
| पैलू | तपशील |
|---|---|
| बातम्यांमध्ये का? | 2026 साठी गगनयान G1 व आर्टेमिस-II नियोजित |
| भारतीय मिशन | गगनयान G1 (Uncrewed) |
| प्रक्षेपण वाहन (भारत) | LVM3 (Human-rated) |
| विशेष वैशिष्ट्य | व्योमित्र Humanoid Robot |
| NASA मिशन | Artemis-II |
| क्रू आकार | 4 अंतराळवीर |
| मुख्य उद्दिष्ट | भविष्यातील मानवी/खोल-अंतराळ मोहिमांसाठी प्रणाली चाचणी |
