इस्रो २०२८: चांद्रयान-४ नमुना-परत मोहीम, गगनयान २०२७ आणि भारताचा अंतराळ रोडमॅप

ISRO उत्पादन व प्रक्षेपण – Chandrayaan-4 sample return mission

• अंतराळयान उत्पादन तिप्पट – पुढील ३ वर्षांत.

• चालू आर्थिक वर्षात ७ प्रक्षेपण:

  • व्यावसायिक संप्रेषण उपग्रह

  • PSLV व GSLV मोहिमा

  • पहिले पूर्णपणे उद्योग-निर्मित PSLV

Chandrayaan–4 (2028)

• भारताची पहिली चंद्र Sample-Return मोहीम.

• चंद्राची माती व खडक पृथ्वीवर परत आणणार.

• हे साध्य करणारा भारत चौथा देश (USA, Russia, China नंतर).

• भारताच्या दीर्घकालीन मानवी चंद्र संशोधन योजनेचा भाग.

मानवी अंतराळ उड्डाण – Gaganyaan

• क्रू मिशन 2027 साठी नियोजित.

• सुरक्षिततेसाठी ३ unmanned मोहिमा पूर्वी.

• भारताचा मानवी अंतराळ उड्डाणक्षम देशांमध्ये प्रवेश.

• सरकारचे लक्ष्य: 2040 पर्यंत भारतीयांना चंद्रावर पाठवणे.

भारतीय अंतराळ स्थानक (Bharatiya Space Station)

• पहिले मॉड्यूल 2028 पर्यंत.

• पूर्ण अंतराळ स्थानक 2035 पर्यंत.

• स्वतंत्र अंतराळ स्थानक चालवणारा तिसरा देश होण्याचे लक्ष्य.

• दीर्घकालीन वैज्ञानिक संशोधनाला गती.

भारताची Space Economy

• सध्याचा वाटा: 2% (सुमारे USD 8.2 अब्ज).

• लक्ष्य:

  • 2030 पर्यंत 8% वाटा

  • 2033 पर्यंत USD 44 अब्ज space economy

• 450+ उद्योग आणि 330+ स्टार्टअप्स अवकाश क्षेत्रात सक्रिय.

• 2020 च्या Space Sector Reforms मुळे खाजगी सहभाग मोठ्या प्रमाणात वाढला.

• जागतिक अवकाश अर्थव्यवस्था:

  • 2025 → USD 630 अब्ज

  • 2035 → USD 1.8 ट्रिलियन (अपेक्षित)

धोरणात्मक सहकार्य : Chandrayaan-4 sample return mission

• LUPEX (India–Japan Mission) – चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवावर जल-बर्फ शोध.

• जागतिक अंतराळ संस्था आणि उद्योगांशी वाढते सहकार्य.

• भारताचा विश्वासार्ह अवकाश भागीदार म्हणून दर्जा मजबूत.