Vikram-1 — India’s First Private Orbital Rocket :
- पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी 27 नोव्हेंबर 2025 रोजी स्कायरूट एरोस्पेस – इन्फिनिटी कॅम्पसचे उद्घाटन केले.
- भारताचे पहिले खाजगी ऑर्बिटल रॉकेट – विक्रम-1 याचे अनावरण PM मोदींनी केले.
- हा कार्यक्रम भारतातील खाजगी अवकाश क्षेत्रासाठी महत्त्वाचा टप्पा मानला जातो.
🔹 विक्रम-1 रॉकेट – मुख्य तथ्ये
- भारताचे पहिले खाजगीरित्या विकसित केलेले ऑर्बिटल रॉकेट.
- नाव डॉ. विक्रम साराभाई यांच्या सन्मानार्थ.
- लहान उपग्रहांना Low Earth Orbit (LEO) मध्ये तैनात करण्यासाठी डिझाइन.
- भारताला व्यावसायिक उपग्रह प्रक्षेपण बाजारपेठेत स्पर्धात्मक फायदा मिळवून देते.
- हे रॉकेट विक्रम-S (2022) या भारतातील पहिल्या खाजगी सबऑर्बिटल रॉकेटच्या यशानंतर विकसित.
🔹 स्कायरूट – इन्फिनिटी कॅम्पस (Hyderabad)
- 200,000 sq ft चे अत्याधुनिक अवकाश उत्पादन केंद्र.
- उद्दिष्ट: दरमहा एक ऑर्बिटल रॉकेट तयार करणे.
- डिझाइन, इंटिग्रेशन, चाचणी – सर्व प्रक्रिया एका ठिकाणी.
- भारताच्या नवीन Space Policy आणि खाजगी क्षेत्र प्रोत्साहन यांचे प्रतिक.
🔹 PM मोदींची भूमिका व दृष्टी
- भारताच्या तरुण अभियंते, कोडर, संशोधक यांचे अवकाश नवोपक्रमातील योगदानाचे कौतुक.
- भारतात 300+ Space Startups कार्यरत असल्याचे अधोरेखित.
- स्टार्टअप्सच्या कामामुळे भारत “Global Space Innovation Hub” बनत असल्याचे नमूद.
🔹 स्कायरूट एरोस्पेस – स्थापना व दृष्टी
- संस्थापक:
- पवन चंदना (IIT Alum, ex-ISRO)
- भरत डाका (ex-ISRO)
- ध्येय: कमी खर्चात, लवचिक व स्केलेबल launch systems तयार करून “Space Accessचे लोकशाहीकरण”.
- इन्फिनिटी कॅम्पस भविष्यातील व्यावसायिक, वैज्ञानिक व धोरणात्मक मोहिमांचे केंद्र.
🔹 UPSC साठी महत्त्वाचे मुद्दे (Quick Revision): Vikram-1 — India’s First Private Orbital Rocket
- विक्रम-1 = भारताचे पहिले खाजगी ऑर्बिटल रॉकेट.
- विक्रम-S = भारतातील पहिले खाजगी सबऑर्बिटल रॉकेट (2022).
- इन्फिनिटी कॅम्पस = Hyderabad, 200,000 sq ft, दरमहा एक रॉकेट उत्पादन क्षमता.
- स्कायरूट एरोस्पेस = ex-ISRO वैज्ञानिकांनी स्थापन केलेले.
- भारतामध्ये 300+ Space Startups.
- उद्घाटन: 27 नोव्हेंबर 2025 – PM Narendra Modi.
