VB-G RAM G कायदा, 2025 : मनरेगाची जागा घेणारी 125 दिवसांची ग्रामीण रोजगार हमी योजना

VB-G RAM G कायदा, 2025 – VB-G RAM G Act, 2025

• VB-G RAM G विधेयक, 2025 → राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांच्या संमतीनंतर कायदा बनला
• राष्ट्रपती संमती दिनांक → 21 डिसेंबर 2025
• संबंधित मंत्रालय → ग्रामीण विकास मंत्रालय

---

VB-G RAM G म्हणजे काय?

• पूर्ण नाव → Viksit Bharat – Guarantee for Rural Employment and Livelihood Mission (Gramin)
• स्वरूप → नवीन ग्रामीण रोजगार व उपजीविका कायदा (2025)
• उद्दिष्ट → ग्रामीण रोजगार + उपजीविका मजबूत करणे

---

मनरेगाशी संबंधित बदल

• VB-G RAM G कायदा → मनरेगा (MGNREGA) ची जागा घेतो
• मनरेगा लागू वर्ष → 2005
• धोरणात्मक महत्त्व → भारताच्या ग्रामीण रोजगार चौकटीतील मोठा बदल

---

प्रमुख तरतूद (Most Important Feature)

• रोजगार हमी → प्रत्येक ग्रामीण कुटुंबाला प्रति आर्थिक वर्ष 125 दिवसांचे वेतन रोजगार
• मनरेगाशी तुलना →
  • मनरेगा → 100 दिवस
  • VB-G RAM G → 125 दिवस (वाढ = 25 दिवस)

---

कायद्याची वैशिष्ट्ये

• ग्रामीण रोजगाराचे आधुनिकीकरण
• अल्पकालीन कामाऐवजी शाश्वत उपजीविकेवर भर
• मालमत्ता निर्मिती (Asset Creation)
• इतर विकास योजनांशी अभिसरण (Convergence)
• राष्ट्रीय विकास प्राधान्यांशी संलग्नता

---

विकसित भारत 2047 शी संबंध

• VB-G RAM G कायदा → Developed India @2047 Vision शी सुसंगत
• ग्रामीण रोजगाराला दीर्घकालीन विकास उद्दिष्टांशी जोडतो

---

राजकीय व धोरणात्मक बाबी

• संसदेतील मंजुरी → विरोधकांच्या निषेधादरम्यान
• टीकाकारांच्या चिंता →
  • अंमलबजावणीतील आव्हाने
  • मनरेगासारखी हक्क-आधारित (Rights-based) हमी टिकेल का?

---

UPSC Prelims साठी थेट प्रश्नयोग्य मुद्दे : VB-G RAM G Act, 2025

• VB-G RAM G कायदा = मनरेगाचा पर्याय
• 125 दिवस रोजगार हमी
• राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू – 2025 संमती
• ग्रामीण विकास मंत्रालय
• Developed India 2047 Vision शी संलग्न