• 18व्या ब्रिक्स शिखर परिषदेच्या उद्घाटन भाषणात पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी जागतिक कारभारासाठी 10 कलमी आराखडा (10-Point Roadmap) प्रस्तावित केला — कृत्रिम बुद्धिमत्ता, अवकाश आणि नव्या विज्ञान-तंत्रज्ञानाच्या नियमांमध्ये विकसनशील देशांचा सहभाग वाढवण्याचे आवाहन त्यांनी केले
  • ऐतिहासिक ‘नवी दिल्ली जाहीरनामा 2026’ (New Delhi Declaration) हा 140 कलमांचा दस्तऐवज सर्वसंमतीने (12 सप्टेंबर 2026) मंजूर करण्यात आला — पश्चिम आशियातील संघर्ष व इराणवरील अमेरिकी हल्ल्यांबाबत UAE आणि तेहरानमधील तीव्र मतभेद असतानाही ही सहमती साधण्यात आली, जो भारतासाठी मोठा मुत्सद्दी विजय मानला जातो

जाहीरनाम्यातील ठळक मुद्दे

  • जागतिक संघटना, दहशतवाद, जागतिक व्यापारातील अडचणी आणि बहुपक्षीय व्यवस्थेवरील आव्हाने यावर ‘ब्रिक्स’च्या सामूहिक भूमिका जाहीरनाम्यात स्पष्ट करण्यात आल्या
  • अमेरिकेचे थेट नाव न घेता, “भेदभावपूर्ण व्यापार निर्बंध” आणि संरक्षणवादाबाबत गंभीर चिंता व्यक्त करण्यात आली
  • इस्रायलच्या गाझामधील हिंसाचारावर तीव्र टीका आणि पॅलेस्टिनी राष्ट्राच्या स्थापनेच्या आकांक्षांचा प्रमुख उल्लेख करण्यात आला — मात्र रशियाच्या युक्रेनवरील युद्धावर टीका टाळण्यात आली
  • संयुक्त राष्ट्रांच्या पुढील सरचिटणीस निवडीबाबत, आजवर एकही महिला या पदावर निवडली गेली नसल्याची बाबही जाहीरनाम्यात नोंदवण्यात आली

पहलगाम हल्ल्याचा ‘ब्रिक्स’कडून तीव्र निषेध — भारताचा राजनयिक विजय

  • जम्मू-काश्मीरमधील पहलगाम येथे झालेल्या 22 एप्रिल 2025 च्या दहशतवादी हल्ल्याचा ‘ब्रिक्स’ देशांनी तीव्र निषेध केला — या हल्ल्यात 26 निष्पाप भारतीय नागरिकांचा मृत्यू झाला होता — पाकपुरस्कृत दहशतवादाबाबत शून्य सहनशीलतेची भूमिका ‘ब्रिक्स’ने घेतली आहे
  • दहशतवाद्यांच्या सीमापार घुसखोरी रोखणे, दहशतवादी संघटनांना होणारा निधीपुरवठा खंडित करणे आणि त्यांना सुरक्षित आश्रय देणारी ठिकाणे नष्ट करण्याचे आवाहन करण्यात आले
  • दहशतवादाचा संबंध कोणत्याही धर्म, राष्ट्रीयत्व किंवा वांशिक समूहाशी जोडता कामा नये असेही जाहीरनाम्यात स्पष्ट करण्यात आले आहे

मोदी-पुतीन-जिनपिंग त्रिकुटाचा हातात हात — भेटीने वेधले लक्ष

  • ‘ब्रिक्स’ शिखर परिषदेत भारत-रशिया-चीनच्या जवळकीचे चित्र पाहायला मिळाले — भारत मंडपमध्ये मोदींनी पुतीन आणि शी जिनपिंग यांचा हात हातात घेतलेला क्षण सर्वत्र लक्ष वेधणारा ठरला
  • आंतरराष्ट्रीय राजकारणातील औपचारिक प्रोटोकॉलच्या पार्श्वभूमीवर या अनौपचारिक क्षणाने विशेष लक्ष वेधले — तसेच इराणचे राष्ट्राध्यक्ष पेजेश्कियान, द. आफ्रिकेचे राष्ट्राध्यक्ष रामाफोसा यांच्यासह अनेक नेत्यांचे उपस्थित असणे सोशल मीडियावर चर्चेत आले
  • मोदींनी ‘ब्रिक्स’च्या 20 वर्षांच्या स्मरणार्थ दोन टपाल तिकिटे प्रकाशित केली, तसेच सर्व नेत्यांनी ‘भारत इनोव्हेट्स’ प्रदर्शनाला भेट दिली

MPSC/UPSC Exam Points

  • 18वी ब्रिक्स परिषद “Building for Resilience, Innovation, Cooperation and Sustainability” या संकल्पनेखाली झाली
  • ‘ब्रिक्स’ नेत्यांनी IMF आणि जागतिक बँकेत उदयोन्मुख व विकसनशील अर्थव्यवस्थांना अधिक मतदान व कोटा प्रतिनिधित्व देण्याची मागणी पुनरुच्चारित केली
  • जाहीरनाम्यात गुवाहाटी जाहीरनामा (BRICS अंमली पदार्थ विरोधी संस्थांच्या प्रमुखांचा) यालाही मान्यता देण्यात आली
  • भारताने यापूर्वी 2025 च्या रिओ दी जानेरो जाहीरनाम्यातही पहलगाम हल्ल्याचा निषेध नोंदवून घेतला होता — मात्र त्यात पाकिस्तानचे थेट नाव घेण्यात आले नव्हते, यंदाही तीच स्थिती कायम राहिली