भारताची आर्थिक झेप : २०३० पर्यंत जागतिक टॉप-३ अर्थव्यवस्थेकडे वाटचाल

जागतिक क्रमवारी व दीर्घकालीन अंदाज : India in Goldilocks Phase : Fastest-Growing Major Economy

• २०२५ मध्ये भारतनाममात्र GDPच्या बाबतीत जगातील ४था क्रमांक
  • GDP : ४.१८ ट्रिलियन US डॉलर
• जर्मनीला मागे टाकण्याचा अंदाज → पुढील ३ वर्षांत
• २०३० पर्यंत GDP अंदाज : ~७.३ ट्रिलियन US डॉलर
• लक्ष्य : २०३० पर्यंत जगातील ३री सर्वात मोठी अर्थव्यवस्था

---

GDP वाढ – आर्थिक वर्ष २०२५-२६

• Q2 (दुसरी तिमाही) : वास्तविक GDP वाढ = ८.२%
  • सहा तिमाहींचा उच्चांक
• Q1 २०२५-२६ : ७.८%
• Q4 २०२४-२५ : ७.४%
• वास्तविक GVA वाढ : ८.१%
  • औद्योगिक उत्पादन + सेवा क्षेत्र विस्तार → प्रमुख कारण

---

विकासाचा प्रमुख चालक : देशांतर्गत मागणी

• मजबूत खाजगी वापर (Private Consumption) → विकासाचा कणा
• High-frequency indicators → सातत्यपूर्ण आर्थिक क्रियाकलाप
• बेरोजगारी घट
• निर्यातीत सुधारणा
• व्यावसायिक क्षेत्रात मजबूत कर्ज प्रवाह
• चलनवाढ (Inflation) :
  • सहनशीलतेच्या खालच्या मर्यादेपेक्षा कमी
  • → शहरी वापरात वाढ

---

धोरण समर्थन व सुधारणा

• आयकर व GST सुलभीकरण
• कच्च्या तेलाच्या किमतीत घट
• सरकारी भांडवली खर्चात वाढ (Capex-led growth)
• मजबूत वित्तीय + मौद्रिक परिस्थिती
• रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI)
  • FY 2025-26 GDP वाढीचा अंदाज :
    • ६.८% → ७.३% (सुधारित)

---

परीक्षेसाठी थेट प्रश्नयोग्य तथ्ये

• भारत २०२५ मध्ये GDP (Nominal) मध्ये जगात ४था
• FY 2025-26 Q2 GDP वाढ = ८.२% (6 तिमाही उच्चांक)
• RBI GDP अंदाज FY 2025-26 = ७.३%
• लक्ष्य : २०४७ पर्यंत High Middle Income Country दर्जा

---

‘Goldilocks Phase’ संकल्पना : India in Goldilocks Phase : Fastest-Growing Major Economy

• परिभाषा :
  • उच्च आर्थिक वाढ + कमी चलनवाढ = Goldilocks Economy
• भारताची सध्याची स्थिती :
  • मजबूत कृषी संधी
  • सुदृढ कॉर्पोरेट व बँक बॅलन्स शीट
  • सेवा निर्यात मजबूत
  • व्यापार व गुंतवणूक करारांतील प्रगती
• परिणाम :
  • जगातील सर्वात वेगाने वाढणाऱ्या प्रमुख अर्थव्यवस्थांपैकी एक