पंतप्रधान मोदींचे सहा जागतिक उपक्रम : G20 Johannesburg Summit Initiatives
-
जागतिक पारंपारिक ज्ञान भांडार (Global Traditional Knowledge Repository)
-
पारंपारिक औषध, शेती, शाश्वतता यांचे ज्ञान डिजिटल स्वरूपात जतन व सामायिकरण.
-
विविध संस्कृतींच्या पूर्वज ज्ञानाचे संरक्षण.
-
-
आफ्रिका स्किल्स मल्टीप्लायर प्रोग्राम
-
आफ्रिकेत 10 लाख प्रशिक्षकांचे प्रशिक्षण/प्रमाणीकरण.
-
भारताच्या कौशल्य विकास मॉडेलद्वारे मानवी भांडवल निर्माण.
-
-
जागतिक आरोग्य सेवा प्रतिसाद पथक (Global Health Emergency Response Team)
-
G20 तज्ञांद्वारे जलद-तैनाती आरोग्य पथक.
-
भविष्यातील साथी/आरोग्य आणीबाणी हाताळण्यासाठी जागतिक क्षमता वाढ.
-
-
ड्रग्ज–दहशतवाद संबंधाचा मुकाबला (Countering Drug-Terror Nexus)
-
अंमली पदार्थ तस्करी + दहशतवाद वित्तपुरवठा यावर संयुक्त कारवाई.
-
गुप्तचर माहिती सामायिकरण आणि कायदेशीर समन्वय वाढवणे.
-
-
ओपन सॅटेलाइट डेटा पार्टनरशिप
-
G20 स्पेस एजन्सींचा उपग्रह डेटा विकसनशील राष्ट्रांसाठी उपलब्ध.
-
शेती, मत्स्यपालन, आपत्ती प्रतिसाद, पर्यावरण देखरेख यांना मदत.
-
-
क्रिटिकल मिनरल्स सर्कुलॅरिटी इनिशिएटिव्ह
-
शहरी खाणकाम, बॅटरी रिसायकलिंग प्रोत्साहन.
-
महत्त्वाच्या खनिजांच्या शाश्वत वापरासाठी वर्तुळाकार अर्थव्यवस्था मॉडेल.
-
ग्रीन टेक्नॉलॉजीसाठी आवश्यक खनिज सुरक्षितता.
-
भारताचे हवामान आणि विकासाचे व्यापक दर्शन
-
शिखर परिषद सत्राचा विषय: “A Resilient World”.
-
भर : हवामान अनुकूलन (Adaptation) + आपत्ती लवचिकता (Resilience).
-
भारताच्या अध्यक्षपदाखाली “Deccan Principles on Food Security” स्वीकारले.
-
CDRI ला (Coalition for Disaster Resilient Infrastructure) वित्त–तंत्रज्ञान–कौशल्य समन्वयासाठी समर्थन.
भारताच्या प्रमुख सामाजिक/अन्न सुरक्षा योजना (ग्लोबल उदाहरण म्हणून)
-
PMGKY – जगातील सर्वात मोठी अन्न सुरक्षा योजना.
-
आयुष्मान भारत – जगातील सर्वात मोठी आरोग्य विमा योजना.
-
PM Fasal Bima Yojana – व्यापक पीक विमा योजना.
-
श्री अण्णा (बाजरी) → पौष्टिक, हवामान-लवचिक धान्य; जागतिक स्वीकारासाठी भारताचा आग्रह.
“एकात्मिक मानवतावाद” (Integral Humanism)
-
विकासाने समृद्धी + ग्रहाचे आरोग्य यांचा समतोल साधावा.
-
भारताच्या सांस्कृतिक/सभ्यतेच्या दृष्टिकोनातून मानव–निसर्ग सुसंवाद.
G20 ची आवश्यक तथ्ये (UPSC Most Important)
-
G20 = 19 देश + युरोपियन युनियन.
-
जगाचे 85% GDP, 75% आंतरराष्ट्रीय व्यापार, 2/3 लोकसंख्या प्रतिनिधित्व.
-
African Union → नवीनतम सदस्य.
परीक्षा-अनुकूल जलद टेकअवेज (Must Remember) : G20 Johannesburg Summit Initiatives
-
मोदींचे 6 उपक्रम:
ज्ञान-भांडार, आफ्रिका कौशल्य, आरोग्य पथक, ड्रग-टेरर कंट्रोल, उपग्रह डेटा, क्रिटिकल मिनरल्स सर्कुलॅरिटी. -
भर : नवोन्मेष, दक्षिण-दक्षिण सहकार्य, हवामान लवचिकता, अन्न सुरक्षा.
-
भारताचा विशेष भर: श्री अण्णा (मिलेट्स), एकात्मिक मानवतावाद, समावेशक विकास.
